مجتهدين خلاف است ، بعضى برآنند كه پهلوهاى او را بشمارند پس اگر هجده ضلع داشته باشد زن است و اگر هفده باشد به اين طريق كه نُه ضلع از جانب راست او باشد و هشت ضلع از جانب چپ مرد است « 1 » و بعضى گفته‌اند كه : قرعه بزنند و برآن حكم كنند « 2 » و بعضى برآنند كه اگر علامتى از لحيه يا بول يا حيض يا احتلام يا جماع در او باشد به آن عمل نمايند [ 1 ] و اگر اين علامتها نباشد ميراث مرد به او دهند « 3 » . و مشهور در ميراث او آن است كه نصف‌ميراث مرد و نصف ميراث زن به آنكه تركه را يك مرتبه برتقدير ذكوريّت منقسم سازند و يك مرتبه ديگر برتقدير انوثيّت ، آنگاه ضرب‌كنند يكى را در ديگرى در تباين ، يا در جزء وفق در توافق ، يا در اكثر در تداخل ، و حاصل را در دو ضرب كنند . يا آن را تضعيف نمايند آنگاه هروارثى را نصف آنچه حاصل مىشود از دو فريضه بدهند « 4 » . پس هر گاه ميّت پسرى و دخترى و خنثائى بگذارد فريضهء ايشان از چهل منقسم مىشود ، چه فريضهء ذكوريّت پنج است و انوثيّت چهار ، و چهار در پنج بيست مىشود ، و بيست را كه در دو ضرب كرديم چهل شد ، حصّهء ذكر برتقدير ذكوريّت خنثى شانزده مىشود و بر تقدير انوثيّت خنثى بيست مىشود و نصف هردو هجده است ، و حصّهء خنثى سيزده‌مىشود زيرا كه حصّهء او برتقدير ذكوريّت شانزده است و برتقدير انوثيّت ده ،

--> [ 1 ] - اگر به امارات علميّه زن يا مرد بودن خنثى معلوم نشد رعايت احتياط را در هر موردىنمايند . ( صدر ) ( 1 ) مصنّفات شيخ مفيد 9 : 62 . سيّدمرتضى ، انتصار : 594 . ابن ادريس ، سرائر 3 : 279 و 282 . و علّامه در مختلف 9 : 379 به اسكافى نسبت داده است . ( 2 ) شيخ طوسى ، خلاف 4 : 106 مسألهء 116 . ( 3 ) علّامه در مختلف 9 : 80 به ابن ابى عقيل نسبت داده است . ( 4 ) صدوق ، مقنع : 503 . شيخ مفيد ، مقنعه : 698 . شيخ طوسى ، نهايه 3 : 258 و مبسوط 4 : 114 . سلّار ، مراسم : 225 . ابن برّاج ، مهذّب 2 : 171 . ابن زهره ، غنيه : 331 . ابن حمزه ، وسيله : 402 . در مختصر نافع : 267 و قواعد 3 : 383 و دروس 2 : 379 و تنقيح 4 : 214 و روضه 8 : 194 نسبت به اشهر و مشهور داده‌اند .